I. TÌM HIỂU CHUNG:
1. Tác giả
- Cao Bá Quát (1809 – 1855) tự là Chu Thần, hiệu là Cúc Đường, Mẫn Hiên.
- Quê quán: Làng Phú Thị, Huyện Gia Lâm, Tỉnh Bắc Ninh (nay là thuộc Quận Long Biên, Hà Nội).
- Ông là một nhà thơ tài năng, bản lĩnh, được người đương thời tôn thờ là Thánh Quát.
- Tên tuổi ông gắn liền với cuộc khởi nghĩa nông dân Mỹ Lương, Sơn Tây. Ông mất trong cuộc khởi nghĩa chống lại chế độ Phong kiến nhà Nguyễn.
- Cao Bá Quát là nhà thơ lớn của dân tộc nửa đầu TK XIX, đã để lại hơn 1353 tác phẩm. Nội dung thơ ông bộc lộ thái độ phê phán mạnh mẽ chế độ phong kiến trì trệ, bảo thủ, phản ánh nhu cầu đổi mới Xã hội Việt Nam trong giai đoạn giữa Tk XIX.
2. Tác phẩm
a) Hoàn cảnh sáng tác:
Tác phẩm được hình thành trong những lần đi thi Hội qua các tỉnh Miền Trung đầy cát trắng như Quảng Bình, Quảng Trị.
b) Thể loại: Thể hành
Đây là một thể thơ cổ có tính chất tự do phóng khoáng, không gò bó về số câu, độ dài của câu, niêm, luật, bằng trắc vần điệu.
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
A. BỐ CỤC: Chia làm 3 đoạn:
- Đoạn 1: (4 câu đầu): Diễn tả tâm trạng người đi đường.
- Đoạn 2: (8 câu tiếp): Miêu tả thực tế cuộc đời và tâm trạng chán ghét trước phường mưu cầu danh lợi.
- Đoạn 3: (những câu cuối): Đường cùng của kẻ sĩ và tâm trạng bi phẫn.
B. NỘI DUNG:
1. Đường đi trên cát:
a) Hình ảnh tả thực con đường đi:
- Điệp từ : “Trường xa”: Gợi lên bãi cát dài và rộng bao la như kéo dài đến vô tận.
b) Hình ảnh người đi trên bãi cát.
- Người đi một bước như lùi một bước, mặt trời lặn mà vẫn còn đi, nước mắt lả chả rơi -> Những câu thơ ngũ ngôn và nghệ thuật tương phản đã làm nổi bật sự cực nhọc, mệt mỏi của người đang lầm lụi đi trên bãi cát dài.
c) Ý nghĩa tượng trưng:
Con đường ấy biểu tượng cho con đường đời, con đường công danh hoan lộ của kẻ sĩ. Rất khó khăn và xa xôi mờ mịt. Người chạy theo công danh phải chịu nhiều vất vả, nhọc nhằn.
2. Những lời suy nghĩ của người đi đường về công danh:
- Đây là lời của người đi đường – một người đang trên đường đi tìm công danh.
+ Tự trách mình: “Không học được…giận khôn vơi” -> Vì hám danh lợi nên phải tất tả trên đường đời.
+ Suy nghĩ về con đường mưu cầu danh lợi:
“Xưa nay … vô số”.
Trong cuộc đời kẻ hám danh cũng như người say rượu nhiều vô số kể.
-> Nghệ thuật so sánh đối lập: Người tỉnh thì ít >< người say vô số -> đã làm nổi bật chất triết lý về sự hám danh lợi của người đời, đồng thời cũng là lời khẳng định của bản thân không thể hoà hợp với phường danh lợi.
=> Ông là kẻ cô đơn không có người đồng hành nên cuộc hành trình trên đường càng thêm cay đắng.
+ Suy nghĩ đầy mâu thuẫn: “Biết tính sao đây? Đường bằng phẳng thì mờ mịt… đường ghê sợ thì nhiều”: Quyết tâm học hành để đạt công danh nhưng trên con đường ấy người lữ khách như bị lạc lối không biết chọn hướng nào -> sống có lý tưởng cao đẹp nhưng không hoà hợp được với phường danh lợi tầm thường.
3.Sự bế tắc của người đi đường:
“ Hãy nghe…. bãi cát?”
- Cặp câu thơ song hành
“Phía Bắc………
Phía Nam………..”
Sử dụng biểu tượng đã tô đậm sự khó khăn bế tắc của người đi đường.
- Câu thơ cuối là lời tự trách đồng thời bộc lộ sự bế tắc không lối thoát của người đi đường.
4. Nghệ thuật:
- Nhịp điệu đa dạng, phù hợp với tâm trạng người lữ khách.
+ Âm điệu bi tráng, đau buồn.
+ Cách xưng hô đa dạng bộc lộ nhiều tâm trạng khác nhau.
- Hình ảnh thơ giàu tính biểu tượng.
III. TỔNG KẾT:
Học sinh tham khảo phần ghi nhớ SGK
Tải Game miễn phí
Tải game miễn phí
Trang chủ
